System wjazdu i wyjazdu (EES)

Od 12 października 2025 r. Polska, wraz z ponad dwudziestoma innymi krajami strefy Schengen, rozpocznie stopniowe wprowadzanie systemu Entry/Exit System (EES) – wspólnego systemu rejestracji wjazdów i wyjazdów dla cudzoziemców spoza Unii Europejskiej.

Celem EES jest modernizacja kontroli granicznych, zwiększenie bezpieczeństwa zewnętrznych granic UE oraz skrócenie czasu odpraw dla podróżnych – poprzez zastąpienie pieczątek paszportowych cyfrowym rejestrem.

Jak EES będzie działał – najważniejsze zasady

Poniżej kluczowe informacje o tym, jak EES będzie funkcjonował w praktyce:

Kogo dotyczy?

System będzie dotyczył obywateli państw spoza Unii Europejskiej i strefy Schengen, którzy wjeżdżają na krótki pobyt (do 90 dni w okresie 180 dni).
Osoby posiadające zezwolenie na pobyt długoterminowy w UE, karty pobytu lub inne dokumenty uprawniające do stałego lub legalnego pobytu, prawdopodobnie zostaną zwolnione z obowiązku rejestracji w EES.
Dzieci poniżej 12. roku życia mogą być zwolnione z rejestracji odcisków palców — jednak ich wizerunek (zdjęcie twarzy) nadal może być wymagany.

Co będzie rejestrowane?

W trakcie odpraw granicznych system będzie zbierał:

dane osobowe (np. imię, nazwisko, data urodzenia)
dane biometryczne: odciski palców + zdjęcie twarzy (za wyjątkiem pewnych kategorii lub grup wiekowych)
daty i miejsca wjazdu i wyjazdu
ewentualnie informację o odmowie wjazdu, jeśli taka zdarzy się przy próbie przekroczenia granicy.

W przyszłości, po pełnym uruchomieniu, pieczątki paszportowe zostaną wycofane – kontrola wejścia/wyjścia będzie odbywać się elektronicznie.

Jak przebiega wdrożenie?

Wdrożenie będzie miało charakter fazowy, rozciągnięty na około 6 miesięcy. Przez okres wdrożeniowy – 180 dni – państwa członkowskie mogą nadal stosować pieczątkowanie paszportów, równocześnie wdrażając rejestr EES.
Po upływie tych 180 dni wszystkie zewnętrzne przejścia graniczne będą musiały być gotowe do pełnego działania EES.

To podejście etapowe ma na celu ograniczenie problemów technicznych i logistycznych, szczególnie w krajach, które mogą być mniej przygotowane do natychmiastowego startu.

Jakie korzyści niesie EES

Efektywność i szybkość

Cyfrowa rejestracja wjazdu/wyjazdu może znacznie skrócić czas odpraw – szczególnie przy ponownych podróżach, gdy system rozpoznaje zarejestrowane wcześniej dane biometryczne.

Lepsza kontrola nad legalnością pobytów

EES umożliwi dokładne śledzenie okresów pobytu osób z krajów trzecich i łatwiejsze wykrywanie przekroczeń dozwolonego limitu 90 dni.

Współpraca państw Schengen

Rejestr będzie dostępny dla państw strefy Schengen w czasie rzeczywistym (zgodnie z potrzebami bezpieczeństwa), co usprawni wymianę informacji między służbami granicznymi.

Bezpieczeństwo i ochrona przed fałszerstwami

Dzięki biometrii i elektronicznym rejestrom trudniej będzie użyć sfałszowanych dokumentów lub próbować nadużyć systemu.

Wyzwania i ryzyka

Opóźnienia i kolejki przy granicach
W początkowym czasie wdrożenia mogą wystąpić utrudnienia – kolejki, opóźnienia, konieczność dostosowania infrastruktury.
Koszty techniczne i logistyczne
System wymaga nowoczesnej infrastruktury IT, sprzętu do zbierania danych biometrycznych, integracji z bazami danych i adaptacji służb granicznych.
Obawy o prywatność i bezpieczeństwo danych
Przechowywanie biometrii i danych podróży wiąże się z ryzykiem – choć przepisy UE o ochronie danych (RODO) będą miały zastosowanie.
Adaptacja służb i procedur
Funkcjonariusze graniczni, urzędnicy i systemy muszą dostosować się do nowych procedur, co wymaga szkoleń i reorganizacji pracy.
Okres przejściowy
W pierwszych miesiącach mogą współistnieć stare (pieczątki) i nowe (EES) procedury, co generuje dodatkową złożoność.

Co to oznacza dla cudzoziemców chcących legalnie przebywać w Polsce?

Dla osób przyjeżdżających do Polski (np. w celach turystycznych, biznesowych czy w ramach krótkich wiz) EES oznacza, że muszą być gotowi na biometryczną rejestrację przy przekraczaniu granicy (wejście i wyjście).

Jeśli Twoja sytuacja pobytowa przewiduje np. ubieganie się o zezwolenie na pobyt lub inną formę legalizacji – system EES raczej nie zastąpi tych procedur, ale będzie ważnym elementem monitoringu wjazdów i wyjazdów.

Dla osób posiadających już zezwolenia na pobyt lub inne dokumenty długoterminowe, system EES może nie mieć zastosowania lub będą objęte pewnymi zwolnieniami – warto sprawdzić indywidualne przypadki zgodnie z polskim prawem imigracyjnym.

W Polsce już podjęto działania legislacyjne, aby umożliwić uczestnictwo Polski w EES i dostosować prawo do zobowiązań unijnych.

EES – krok w stronę cyfrowej kontroli granic, czy nowe wyzwanie?

EES to niewątpliwie krok w kierunku bardziej zaawansowanej, zautomatyzowanej kontroli granicznej w UE. Daje możliwość bardziej precyzyjnej kontroli, lepszego monitoringu legalności pobytu i uproszczenia części procedur.

Jednak jego skuteczna implementacja zależy od wielu czynników: gotowości technologicznej poszczególnych krajów, adaptacji służb granicznych, odpowiedniej ochrony danych i efektywnego zarządzania okresem przejściowym.

Dla osób korzystających z usług legalizacji pobytu – takich jak klienci MigrationMatters – ważne jest, aby być świadomym tego, jak EES wpływa na ruch graniczny, planowanie podróży i dokumentację.